އިޤްތިސާދު
ދިވެހި ރުފިޔާގެ އަގު ވަރުގަދަކޮށް ޑޮލަރުގެ ކަޅު ބާޒާރު ހުއްޓުވުމަށް ނިޒާމީ އިސްލާހުތައް ގެންނަންޖެހޭ ކަމަށް ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރު އަޙްމަދު ޝިޔާމް 2026 ސެޕްޓެމްބަރު 3 ގައި ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. ކަޅު ބާޒާރުގައި ޑޮލަރުގެ އަގު މައްޗަށް ގޮސްފައިވާތީ އެކަން ހައްލުކުރުމަށް، ރިސޯޓުތަކުން %40 ޑޮލަރު މާރުކުރަން މަޖުބޫރުކުރާ ބޭރު ފައިސާއާ ބެހޭ އައު ގަވާއިދު 2026 ސެޕްޓެމްބަރު 1 ގައި ވަނީ ތަންފީޒުކުރަން ފަށާފައެވެ. ދަތުރުވެރިންނަށް ބޭންކުތަކުން ވިއްކާ ޑޮލަރު 1،000 އަށް އިތުރުކުރުމަށް ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވެވަޑައިގެންނެވި ވައުދު، ބޭރުގެ ހާލަތްތަކާ ހުރެ އަދިވެސް ފުރިހަމަނުވެ މުރާޖައާކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި އޮތްކަން ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. މީރާއަށް ނުލިބި ހުރި ފައިސާގެ ތެރެއިން 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި 3.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ ދައުލަތަށް ވަނީ ހޯދާފައެވެ. އަދި 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ނިޔަލަށް ޑިޕާޗާ ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް 1.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ބަލައިގެންފައެވެ. މަސްވެރިންނަށް އައިސް ލިބުން ފަސޭހަކުރުމަށާއި ދޯނިފަހަރުގައި ފިނިކުރާ ނިޒާމުތައް ގާއިމުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ކުރިއަށްގެންދާ މަޝްރޫއުތައްވެސް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ.
2026 ސެޕްޓެންބަރު 3 ވަނަ ދުވަހު، ދިވެހި ރުފިޔާގެ އަގު ވަރުގަދަކުރުމަށާއި އިގްތިސާދީ މުއާމަލާތްތަކުގައި ޑޮލަރު މުހިންމު ނުކުރުމަށް ޝިޔާމް ވަނީ ގޮވާލައްވާފައެވެ. އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ގައުމީ ފައިސާގެ އަގު ހިފެހެއްޓުމަށާއި އިގްތިސާދީ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުމަށްޓަކައި އެތެރޭގެ މުއާމަލާތްތަކުގައި ރުފިޔާއަށް އިސްކަންދިނުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެކެވެ. މީގެއިތުރުން، ބޭރު ފައިސާއަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކޮށް، ޑޮލަރަކީ ހުރިހާ ކަމެއްގައި މުހިންމު އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމުގެ ވިސްނުން ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ކަމަށްވެސް އެމަނިކުފާނު ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ. ދިވެހި ފައިސާގެ އަގު އުފުލައި ވަރުގަދަ ކުރުމަށްޓަކައި އެންމެހައި ފަރާތްތަކުން އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށްވެސް މި ގޮވާލެއްވުމުގައި އަލިއަޅުއްވާލައްވާފައިވެއެވެ.
މަސްވެރިންނަށް ބޭނުންވާ އައިސް ފަސޭހަކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދިނުމަށާއި މަސްދޯނިފަހަރުގައި ފިނިކުރާ ނިޒާމުތައް ގާއިމުކުރުމަށް ކުރިއަށްގެންދާ މަސައްކަތްތައް 2026 ސެޕްޓެމްބަރު 3 ގައި ވަނީ އިތުރަށް ހަލުވިކޮށްފައެވެ. މި މަސައްކަތުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ މަސްވެރިން ބާނާ މަހުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ގޮތުގައި ދަމަހައްޓައި، އައިސް ހޯދުމުގައި މަސްވެރިންނަށް ދިމާވާ ދަތިތަކަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދައިދިނުމެވެ. އެގޮތުން މަސްވެރިކަން ކުރާ އުޅަނދުފަހަރުތަކުގައި އާރްއެސްޑަބްލިއު (ފިނިކުރާ) ނިޒާމުތައް ހަރުކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމާއި އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި އައިސް ޕްލާންޓުތައް މެދުވެރިކޮށް އައިސް ލިބޭނެ އިންތިޒާމުތައް ހަރުދަނާކުރުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްދާކަން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ކަނޑުމަތީގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރާ މަސްވެރިންގެ އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުވެ، މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުން ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރުވެގެންދާނެ ކަމަށް ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ.
ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދަތުރުކުރާ ކޮންމެ ދިވެއްސަކަށް 1،000 ޑޮލަރު ވިއްކުމަށް ނުވަތަ ދިނުމަށް ވެފައިވާ ވައުދަށް ފަސް މަސް ދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރުވެސް އެކަން ފުރިހަމަ ނުވެ އޮތުމުން ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަމާއި ފާޑުކިޔުން ވަނީ އަމާޒުވެފައެވެ. ދަތުރުވެރިންނަށް ބޭންކުތައް މެދުވެރިކޮށް ޑޮލަރު ލިބުމުގައި އަދިވެސް ބޮޑެތި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާއިރު، ރަސްމީ ރޭޓުގައި 1،000 ޑޮލަރު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ކަނޑައެޅި އިންތިޒާމުތައް ތަންފީޒު ނުކުރެވި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަނީ ހޭދަވެފައެވެ. އެހެންކަމުން ބޭރަށް ފުރާ މީހުން ކަޅު ބާޒާރުން އަގުބޮޑުކޮށް ޑޮލަރު ގަންނަން މަޖުބޫރުވެފައިވާ މައްސަލައަށް މިހާތަނަށް އެދެވޭ ހައްލެއް ނުލިބި، އާންމުންގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.
ޑޮލަރު މާރުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އެކުލަވާލާފައިވާ އައު ގަވާއިދު ތަންފީޒުކުރަން ފެށުމާ ގުޅިގެން، ރާއްޖޭގެ ކަޅު ބާޒާރުގައި ޑޮލަރުގެ އަގު ބޮޑުތަނުން ވެއްޓިއްޖެއެވެ. 3 ސެޕްޓެމްބަރު 2026 ގައި މި ގަވާއިދަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ބޭރު ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ރަސްމީ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވަދެ، ނުރަސްމީ ބާޒާރުގައި ޑޮލަރު ވިއްކަމުންދިޔަ އަގުތައް ވަނީ ބޮޑުތަނުން ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. މި ފިޔަވަޅުގެ ސަބަބުން ކަޅު ބާޒާރުގައި ޑޮލަރުގެ ޑިމާންޑް ދަށްވެ، ރަސްމީ ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ޑޮލަރު ލިބުން ފަސޭހަވެގެންދާނެ ކަމަށް އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާގެ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ. ސަރުކާރުން އަޅަން ފެށި މި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ބޭރު ފައިސާގެ ބާޒާރަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އައިސް، އަގުތައް އެއް ހަމައެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ޑިޕާޗާ ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް 1.25 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވާކަން 2026 ސެޕްޓެންބަރު 3 ވަނަ ދުވަހު ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. މި މުހިންމު އާމްދަނީއަކީ ރާއްޖެއިން ފުރާ ފަސިންޖަރުންގެ އަތުން ނަގާ ޑިޕާޗާ ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ޖަމާވެފައިވާ ފައިސާއެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރުވެ، ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދަތުރުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ އަދަދު އިތުރުވުމަކީ މި ޓެކުހުން ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީ ބޮޑުތަނުން މައްޗަށް ދިއުމަށް މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބެކެވެ. ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަށް މިފަދަ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބުމަކީ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ދުވެލި ވަރުގަދަކޮށް، ތަރައްޤީގެ އެކި މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ލިބުނު ބޮޑު ބާރެކެވެ.
މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އަށް ނުލިބި ހުރި ފައިސާގެ ތެރެއިން 3.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތްތަކެއް 2026 ސެޕްޓެންބަރު 3 ގައި ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ޓެކުހާއި އެހެނިހެން ފައިސާ ނުދައްކައި ހުރި ފަރާތްތަކުގެ އަތުން މި ފައިސާ ހޯދުމަށް މީރާއިން ދަނީ ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ޚާއްސަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުންނެވެ. މިގޮތުން ނުލިބިވާ ބޮޑެތި އަދަދުތައް އަވަހަށް ހޯދުމަކީ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ އިތުރުކޮށް، މާލީ ހާލަތު ހަރުދަނާކުރުމަށްޓަކައި އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. މީރާއިން އިލްތިމާސްކުރަނީ މުއްދަތު ހަމަވެ ނުދައްކައި ހުރި ފައިސާ ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް ދައްކައި ޚަލާޞްކުރުމަށެވެ.