ބައިނަލްއަޤުވާމީ

28 ޑިސެމްބަރު 2025 ވީ އާދީއްތަ ދުވަހު ތައިވާނަށް އައި ރިކްޓަރ މިންގަނޑުން 7.0 ގެ ބާރުގަދަ ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން އެ ގައުމުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކަށް ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އަރައި، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވަނީ ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ. މި ބިންހެލުން އައިސްފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ ވަގުތުން މިއަދުގެ ވަގުތެއްގައި ކަމަށްވާއިރު، ބިންހެލުމުގެ ސަބަބުން އިމާރާތްތަކަށް ލިބުނު ގެއްލުންތައް ދެނެގަތުމާއި މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން މިހާރު ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ބިންހެލުމުގެ ބާރުގަދަކަމުން ކައިރި ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް ސުނާމީގެ އިންޒާރު ނެރެފައިވާއިރު، މިއީ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި އެ ސަރަހައްދަށް އައި އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ބިންހެލުމެވެ.

އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު ޔޫކްރެއިންގެ ރައީސް ވޮލޮޑިމީރް ޒެލެންސްކީ ވަނީ ރަޝިޔާއާއެކު ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމަ ހުއްޓުމަކަށް ގެނައުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ސުލްހައިގެ ހުށަހެޅުންތަކަށް އެމެރިކާގެ އިންތިޚާބީ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ އެއްބާރުލުން ލިބޭނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރައްވާކަން ހާމަކުރައްވާފައެވެ. ޑިސެމްބަރު 28، 2025 ގައި މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދައްކަވަމުން ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާގެ އައު ސަރުކާރާއެކު މަސައްކަތްކޮށްގެން ހަރުދަނާ އަދި ދެމިގެންދާނެ ސުލްހައެއް ގާއިމުކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށެވެ. މި ހުށަހެޅުންތަކުގެ މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ ޔޫކްރެއިންގެ މިނިވަންކަމާއި އިސްތިގުލާލު ހިމާޔަތްކުރުން ކަމަށްވާއިރު، ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ޓްރަމްޕްގެ ނުފޫޒާއެކު މި މަގްސަދުތައް ހާސިލުކުރެވޭނެ ކަމަށް ޒެލެންސްކީ ގަބޫލުކުރައްވައެވެ.

އިސްރާއީލުން ސޯމާލީލޭންޑަކީ މިނިވަން ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތުމަށް ނިންމި ނިންމުމާ ގުޅިގެން، 2025 ޑިސެމްބަރު 28 ވަނަ ދުވަހު އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކަކުންނާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ އިސްލާމީ ޖަމްއިއްޔާތަކުން އެކަމާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ ރައްދުތަކެއް ދީފިއެވެ. މި ނިންމުމަކީ ސޯމާލިއާގެ އިސްތިގުލާލަށް އުނިކަން އަންނަ އަދި ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުމަށް ނުރައްކާވާނެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށް، އިސްލާމީ ގައުމުތަކުން ވަނީ އެކަން ކުށްވެރިކޮށް ބަޔާންތައް ނެރެފައެވެ. ސޯމާލީލޭންޑްގެ މިނިވަންކަން ބަލައިގަތުމަށް އިސްރާއީލުން ނިންމި ސަބަބުތަކާއި އޭގެ ސިޔާސީ ނަތީޖާއާ މެދު އިސްލާމީ އުންމަތުގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ކަންބޮޑުވުންތަކެއް އުފެދިފައިވާއިރު، މިއީ މުސްލިމް ގައުމުތަކުގެ އެއްބައިވަންތަކަމަށް އެޅޭ ހުރަހެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ. އާދިއްތަ ދުވަހު މި ފެންމަތިވި މައްސަލައިގައި އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ލީޑަރުން ގޮވާލާފައިވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކަށް އިހުތިރާމްކުރުމަށާއި ސޯމާލިއާގެ ދާޚިލީ ކަންކަމަށް ނުފޫޒު ނުފޯރުވުމަށެވެ.

މިއަންމާގައި ސިފައިން ބަޣާވާތަކުން ވެރިކަން އަތުލިފަހުން ބޭއްވި ފުރަތަމަ އާންމު އިންތިޚާބުގެ ވޯޓުލުން 28 ޑިސެމްބަރު 2025 ވީ އާދީއްތަ ދުވަހު ވަނީ ބާއްވާފައެވެ. މި އިންތިޚާބަކީ އެކި ފަހަރު މަތިން ފަސްކުރުމަށްފަހު، އަސްކަރީ ސަރުކާރުން ބޭއްވި އިންތިޚާބެއް ކަމަށްވާއިރު، މިއީ ގައުމުގެ ސިޔާސީ މަސްރަހަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ މުހިންމު ހަރަކާތެކެވެ. ނަމަވެސް، މި އިންތިޚާބާ ގުޅޭގޮތުން ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ ފާޑުކިޔުންތަކާއި ސަލާމަތީ ގޮންޖެހުންތައް ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވުނު ނަމަވެސް، ގައުމުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ވޯޓުލުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށްދިޔައެވެ. މިއީ މިއަންމާގެ ޑިމޮކްރަސީގެ އައު ދަތުރެއްގެ ފެށުން ކަމުގައި އަސްކަރީ ސަރުކާރުން ވަނީ ސިފަކޮށްފައެވެ.

މިއަދު 28 ޑިސެމްބަރ 2025 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރާއި ޗައިނާ ސަރުކާރާ ދެމެދު ރާއްޖެއިން ދައްކަންޖެހޭ ލޯނުތައް ފަސްކުރުމުގެ މުހިންމު އެއްބަސްވުމެއްގައި ވަނީ ސޮއިކޮށްފައެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުރިއަށް އޮތް މުއްދަތުގައި ރާއްޖެއިން ޗައިނާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ދަރަނިތައް އަނބުރާ ދެއްކުން ފަސްކޮށްދިނުމަށް ނިންމާފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. މި ނިންމުމަކީ ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ޗައިނާއާއެކު ބޭއްވި މަތީ ފަންތީގެ މަޝްވަރާތަކަށްފަހު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ދަތިތަކަށް ލުޔެއް ހޯދައިދިނުމަށް ވެވުނު އެއްބަސްވުމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ބަޖެޓަށް ލިބޭ ތާށިކަން ކުޑަވެ، ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް އިތުރު ފުރުޞަތުތައް ފަހިވެގެންދާނެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެއިން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ޔަމަނުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކަށް ފުރިހަމައަށް ތާއީދުކުރާކަން 28 ޑިސެމްބަރު 2025 ގައި ހާމަކޮށްފިއެވެ. ދިވެހި ސަރުކާރުން މިކަން ހާމަކުރީ ޔަމަނުގެ ހަމަޖެހުމާއި އަމާންކަން ގާއިމުކުރުމަށް ސައުދީ އިސްވެ އޮވެ ކުރިއަށްގެންދާ ސުލްހަވެރި ހަރަކާތްތަކަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ ގޮތުންނެވެ. މި ނިންމުމަކީ ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުމާއި އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަމަށް އިސްކަންދީގެން ރާއްޖެއިން ނިންމި ނިންމުމެއް ކަމަށް ސަރުކާރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. ސައުދީން ޔަމަނުގެ އިންސާނީ އެހީތެރިކަމަށާއި ސިޔާސީ ހައްލަކަށް ކުރާ މަސައްކަތުގައި ރާއްޖެއިން އަބަދުވެސް ސާބިތުކަމާއެކު ދެމިއޮންނާނެކަން މި ދުވަހު ވަނީ އަލުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ.

2025 ޑިސެމްބަރު 28 ވީ އާދީއްތަ ދުވަހު ގާޒާގައި ކުރިއަށްދާ ހަނގުރާމަވެރި ހަމަލާތަކާއި ގުޅިގެންނާއި، މޫސުން ގޯސްވެ ފިނިގަދަވުމުގެ ސަބަބުން އެ ސަރަހައްދުގައި އިންސާނީ އެހީތެރިކަމަށް ބޭނުންވެފައިވާ މިންވަރު ވަނީ އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައެވެ. ބޯކޮށް ވާރޭވެހި ފެންބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ވަގުތީ ހިޔާވަހިކަމުގައި ތިބި އެތައް ހާސް ބަޔަކު ހާލުގައި ޖެހިފައިވާއިރު، ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް މެދުކެނޑިފައިވުމަކީ މި ކާރިސާ އިތުރަށް ގޯސްވާން މެދުވެރިވި ސަބަބެކެވެ. މި ދުވަހު ކުރިމަތިވި މޫސުމީ ގޮންޖެހުންތަކާއެކު ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޭސްފަރުވާގެ ދަތިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ، ގާޒާގެ ރައްޔިތުން ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ ނިކަމެތި ހާލަތު ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަމަށް ވަނީ އައިސްފައެވެ.

މިއަދު، 28 ޑިސެމްބަރު 2025 ގައި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސަރަޙައްދީ ސަލާމަތީ ކަންކަމާ ގުޅޭ މުހިންމު އެއްބަސްވުންތަކެއްގައި ގައުމުތަކުން ސޮއިކޮށް، ސަރަޙައްދީ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުމަށް އައު ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށައިފިއެވެ. މި އެއްބަސްވުންތަކުގެ މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ ސަރަޙައްދީ ރައްކާތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ އިތުބާރު ބަދަހިކޮށް، ކުރިމަތިވެދާނެ ސަލާމަތީ ނުރައްކާތަކުން ދިފާއުވުމަށް ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. މި ތާރީޚުގައި ނިންމުނު މި ނިންމުންތަކަކީ ސަރަޙައްދީ ގުޅުންތައް އައު ހަރުފަތަކަށް ގެންގޮސްދޭނެ، އަދި ސަލާމަތީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކަށް ޙައްލު ހޯދުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ބިންގަލެކެވެ. އަމަންއަމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި މި އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ގައުމުތަކުން އެކުގައި މަސައްކަތް ކުރުމަށް ވަނީ އިގުރާރުވެފައެވެ.