އިޤްތިސާދު

ދިވެހިރާއްޖެއާއި ޗައިނާއާ ދެމެދު 85 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ތަރައްގީގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި 25 ޑިސެމްބަރު 2025 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ރަސްމީކޮށް ސޮއިކޮށްފިއެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ އަދި އިޖުތިމާއީ ތަރައްގީގެ މުހިންމު މަޝްރޫއުތަކަކަށް ބޭނުންވާ މާލީ އެހީތެރިކަން ޗައިނާ ސަރުކާރުން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ގާތް ގުޅުން އިތުރަށް ވަރުގަދަކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާ މި އެއްބަސްވުމަކީ ރާއްޖޭގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ ދުވެލި ހަލުވިކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މި އެހީގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ކުރިއަށްދާ ތަރައްގީގެ މަސައްކަތްތަކަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު، ރާއްޖޭގެ ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކަށް (SME) ހާއްސަކޮށްގެން ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ކޮންސެޝަން ޕްލޭަނެއް ނުވަތަ ލުއި ގޮތްތަކެއް ހަމަޖައްސަވައިދެއްވުމަށް ނިންމަވައި އެކަން 25 ޑިސެމްބަރު 2025 ގައި ވަނީ އިއުލާނުކުރައްވާފައެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ އިގްތިސާދީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް ވިޔަފާރިތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ކުރިއަށް އޮތް ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލޯނު ދެއްކުމާއި އެހެނިހެން މާލީ އިލްތިޒާމުތަކުގައި ލުއިތަކެއް ދީގެން ވިޔަފާރިތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް މަގުފަހިކުރުމެވެ. މި ނިންމުމަކީ ރާއްޖޭގެ ކުދި ވިޔަފާރިތަކުގެ ކުރިއެރުމަށާއި މާލީ ތަނަވަސްކަން އިތުރުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ގެންގުޅުއްވާ ހާއްސަ ސިޔާސަތުގެ ދަށުން އެކުލަވާލާފައިވާ މުހިންމު އިސްލާހީ ފިޔަވަޅެކެވެ.

މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއިން މުދާ ކްލިއަރ ކުރުމުގެ ޚިދުމަތްތައް 24 ގަޑިއިރަށް ބަދަލުކުރުމަށް ނިންމައި، އެކަން 25 ޑިސެމްބަރ 2025 އިން ފެށިގެން އަމަލީގޮތުން ތަންފީޒުކުރަން ފަށައިފިއެވެ. މި ބަދަލާއެކު، ވިޔަފާރިވެރިންނަށާއި އާންމުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތަކަށް ހައްލެއް ލިބި، ބަނދަރުތަކުން މުދާ ނެރުމުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ފުރުސަތު މިހާރު ވަނީ ހުޅުވާލެވިފައެވެ. ކަސްޓަމްސްގެ މި ނިންމުމަކީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ހަރަކާތްތައް އަވަސްކުރުމަށާއި، މުދާ ސަޕްލައިކުރުމުގައި ހުރި ހުރަސްތައް ނައްތާލުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި އާ އުސޫލުގެ ދަށުން ބޯޓުފަހަރުން މުދާ ބޭލުމާއި، ލިޔެކިޔުންތައް ނިންމުމުގެ ކަންކަން ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ކަސްޓަމްސް މެދުވެރިކޮށް މިހާރު ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެއެވެ.

އެސްއެމްއީ ޑިޖިޓަލްގެ ފަރާތުން ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުޅަނދުފަހަރު ގަތުމަށާއި މަރާމާތުކުރުމަށް ބޭނުންވާ މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން "ވެސަލް ފައިނޭންސިންގ ސްކީމް" މިއަދު ތައާރަފުކޮށްފިއެވެ. މި ސްކީމަކީ ކަނޑުދަތުރުފަތުރާއި މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ވިޔަފާރިތަކަށް ލުއި ފަސޭހަ ގޮތްތަކެއްގެ މަތިން ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދައިދިނުމަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ މަޝްރޫއެއް ކަމަށް އެ ކުންފުނިން މައުލޫމާތު ދެއެވެ. ޑިޖިޓަލް ޕްލެޓްފޯމެއްގެ އެހީގައި ހިންގޭ މި ސްކީމުގެ މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ ޒަމާނީ އުޅަނދުފަހަރު ހޯދުމަށް ހުރި ދަތިތަކަށް ހައްލެއް ހޯދައިދީ، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ކުދި ވިޔަފާރިތަކުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމެވެ. މި އާ ފައިނޭންސިންގ ފުރުސަތުގެ ދަށުން ވިޔަފާރިތަކަށް ބޭނުންވާ އުޅަނދުފަހަރު ބަނުމަށާއި، އިންޖީނު ބަދަލުކުރުމުގެ އިތުރުން ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތްތައް ފުޅާކުރުމަށް ބޭނުންވާ މާލީ އެހީތެރިކަން ލިބިގެންދާނެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަލަށް ފެށި ބަންކަރިންގެ ޚިދުމަތުން ދައުލަތަށް 282 މިލިއަން ދިވެހި ރުފިޔާގެ އާމްދަނީއެއް ލިބިފައިވާކަން 25 ޑިސެމްބަރު 2025 ގައި ހާމަކޮށްފިއެވެ. މި ބޮޑު އާމްދަނީއަކީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ސިންދަފާތުކޮށް ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ ސިނާއަތުން ނަފާ ހޯދުމަށް ފެށި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ހާސިލްކުރެވުނު މުހިންމު ކާމިޔާބީއެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރާ ބައިނަލްއަގުވާމީ އުޅަނދުފަހަރަށް ތެޔޮ އެޅުމުގެ ޚިދުމަތް ދީގެން ލިބުނު މި ފައިސާއަކީ ގައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް އެޅުނު ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެކެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް އާ ދިރުމެއް އައިސް، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި މި ސިނާއަތް އިތުރަށް ފުޅާވެގެންދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ގާފު ދާލު ފަރެސްމާތޮޑާގެ ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢާއި އެ އަތޮޅު ފިޔޯރީގެ މަގުހެދުމުގެ މަޝްރޫޢު ރަސްމީކޮށް ބަޔަކާ ޙަވާލުކޮށްފިއެވެ. 2025 ޑިސެމްބަރު 25 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގައި މި ދެ މަޝްރޫޢު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާއިރު، މިއީ އެ ރަށްރަށުގެ ތަރައްޤީއަށް ކުރިއަށްގެންދެވޭ މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެކެވެ. މި މަޝްރޫޢުތަކުގެ ދަށުން ފަރެސްމާތޮޑާގެ ބިމަށް ދިމާވެފައިވާ ދަތިތަކަށް ޙައްލެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށާއި، ފިޔޯރީގެ މަގުތައް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ތަރައްޤީކުރެވިގެންދާނެ ކަމަށް މަޢުލޫމާތު ލިބެއެވެ. ސަރުކާރުން މި މަޝްރޫޢުތައް އެވޯޑުކޮށްފައިވަނީ ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް ނިންމާ ގޮތަށެވެ.

މާލޭގެ ބޮޑުތަކުރުފާނު މަގު ފުޅާކުރުމާއި މާރުކޭޓު ސަރަހައްދުގައި ޝީޓް ޕައިލް ކުރުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތްތައް 25 ޑިސެމްބަރު 2025 ގައި ވަނީ ރަސްމީކޮށް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ. މި މަޝްރޫއަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ ތޮއްޖެހުން ކުޑަކުރުމަށާއި، ބާޒާރުމަތީގެ މަގުތަކުގެ ޖާގަ އިތުރުކޮށް ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށް ސަރުކާރުން އިސްކަންދީގެން ހިންގާ މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ. ޝީޓް ޕައިލް ކުރުމުގެ މަސައްކަތާއެކު މޫދު ކައިރީގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ވަރުގަދަކޮށް، މާރުކޭޓު ސަރަހައްދަށް ދިމާވެފައިވާ ޖާގައިގެ ދަތިކަމަށް ދާއިމީ ހައްލެއް މި ތާރީޚުގައި ފެށުނު މަސައްކަތްތަކުން ލިބިގެންދާނެއެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު 25 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު، ކުރިއަށް އޮތް 2026 ވަނަ އަހަރަކީ "އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ގައުމީ އަހަރު" ނުވަތަ "ނެޝަނަލް އިޔަރ އޮފް ޕްރޮޑަކްޓިވިޓީ" ގެ ގޮތުގައި ރަސްމީކޮށް ކަނޑައަޅައި އެކަން އިޢުލާންކޮށްފިއެވެ. މި ނިންމުމަކީ ގައުމުގެ އިގްތިސާދީ ދުވެލި ހަލުވިކުރުމަށާއި، އެކި ދާއިރާތަކުން ނެރޭ ނަތީޖާ އިތުރުކޮށް މަސައްކަތުގެ ރޭސް މަތިކުރުމަށް އަމާޒުކޮށްގެން ނިންމި މުހިންމު ނިންމުމެކެވެ. މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތަކާއި އަމިއްލަ ސެކްޓަރު ގުޅިގެން، އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް ހާއްސަ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ވަނީ ރޭވިފައެވެ. ގައުމީ ފެންވަރުގައި މިފަދަ އަހަރެއް ކަނޑައެޅުމުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން އެންމެ އެދެވޭ ގޮތުގައި ހިފާ، ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީއަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް އާ ހަރުފަތަކަށް ގެންދިއުމެވެ.